#TygodniowyUpdate: 30.03 – 05.04
5 min przeczytania
grafika: Magdalena Grudzinska
Za nami tydzień pełen napięć, przełomów i kontrowersji. W #TygodniowyUpdate piszemy m.in. o wprowadzeniu kary śmierci dla Palestyńczyków przez Izrael, historycznym starcie misji Artemis II, rosnącym problemie narkotyków w polskiej policji oraz wyroku w sprawie zniszczenia warszawskiej Syrenki.
Izrael wprowadza karę śmierci dla Palestyńczyków
W poniedziałek, 30 marca, izraelski parlament przyjął ustawę wprowadzającą karę śmierci dla Palestyńczyków skazanych za śmiertelne ataki uznane za akty terroryzmu. Nowe przepisy przewidują wykonanie wyroku przez powieszenie w ciągu 90 dni od jego wydania. Choć formalnie odnoszą się do przestępstw terrorystycznych, w praktyce dotyczą głównie Palestyńczyków z Zachodniego Brzegu, podlegających sądom wojskowym.
Ustawa dopuszcza możliwość zamiany wyroku na dożywocie, jednak ma to być wyjątek. Standardową karą pozostaje śmierć. Nowe regulacje wywołały falę międzynarodowej krytyki. Organizacje praw człowieka, takie jak Amnesty International czy Human Rights Watch, a także część państw – m.in. Francja, Niemcy czy Kanada – wskazują, że przepisy mogą mieć charakter dyskryminacyjny i naruszać prawo międzynarodowe.
Stanowisko w sprawie zajęło również polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych, które opublikowało oświadczenie na platformie X:
Sprzeciwiamy się karze śmierci we wszystkich przypadkach i okolicznościach. Całkowicie niedopuszczalne jest natomiast w państwie prawa stosowanie kary śmierci, które można by uznać za dyskryminujące wobec osób określonej narodowości. Ze względu na szczególną wrażliwość historyczną wzywamy więc Izrael do utrzymania moratorium, zarówno na wykonywanie egzekucji, jak i orzekanie kary śmierci.
Wystartowała misja Artemis II
W środę, 1 kwietnia, wystartowała misja Artemis II – pierwsza od ponad 50 lat załogowa wyprawa ludzi poza orbitę okołoziemską. Na pokładzie statku Orion znalazło się czworo astronautów, którzy w ciągu ok. 10 dni mają okrążyć Księżyc i wrócić na Ziemię. Ostatni raz ludzie byli tak daleko od naszej planety w 1972 r., podczas programu Apollo. Misja nie zakłada lądowania na Księżycu. Jej głównym celem jest przetestowanie systemów niezbędnych do przyszłych załogowych wypraw.
Podczas lotu statek wejdzie na trajektorię księżycową, okrąży naturalnego satelitę Ziemi, a następnie wróci, wykorzystując jego pole grawitacyjne. Astronauci osiągną największą odległość od Ziemi w historii załogowych misji kosmicznych.
Artemis II to kluczowy etap programu NASA, którego celem jest powrót człowieka na Księżyc oraz budowa długoterminowej obecności na jego powierzchni. Sukces tej misji ma otworzyć drogę do kolejnych etapów programu, w tym pierwszego od dekad lądowania ludzi na Księżycu.
Problem narkotyków w policji
3 kwietnia „Rzeczpospolita” opisała wewnętrzny raport policji. Wynika z niego, że w formacji wyraźnie rośnie liczba spraw związanych z narkotykami. W 2025 r. zarzuty w tego typu sprawach usłyszało 32 funkcjonariuszy, podczas gdy rok wcześniej było ich 19. Jest to wzrost o blisko 70 proc. Jeszcze wyraźniej widać to w liczbie samych czynów. W ciągu roku liczba zarzutów wzrosła z 36 do aż 90. Problem nie dotyczy więc pojedynczych incydentów, ale często ma szerszy charakter.
Z danych wynika również, że sprawy najczęściej dotyczą policjantów ze średnim stażem – od kilku do kilkunastu lat służby. To właśnie ta grupa stanowi największy odsetek funkcjonariuszy z zarzutami.
Eksperci wskazują, że zjawisko może być częściowo odbiciem zmian społecznych – rosnącej dostępności i akceptacji niektórych substancji. Zwracają na to uwagę m.in. byli funkcjonariusze policji oraz specjaliści ds. bezpieczeństwa i kryminologii. Jednocześnie podkreślają, że policjanci są pod większą kontrolą niż inne grupy zawodowe, co sprawia, że takie przypadki są częściej wykrywane.
Wyrok za oblanie warszawskiej Syrenki
W piątek, 3 kwietnia, zapadł wyrok w sprawie aktywistek ruchu Ostatnie Pokolenie, które w marcu 2024 r. oblały farbą pomnik warszawskiej Syrenki. Sąd uznał je za winne uszkodzenia zabytku i wymierzył karę sześciu miesięcy ograniczenia wolności w postaci prac społecznych. Dodatkowo każda z nich została zobowiązana do zapłaty nawiązek – zarówno na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Zabytków, jak i miasta Warszawy. Łączne straty związane z usunięciem zniszczeń oszacowano na ponad 360 tys. zł.
Sprawa dotyczy protestu klimatycznego, podczas którego aktywistki oblały pomnik farbą, tłumacząc swoje działanie chęcią zwrócenia uwagi na kryzys klimatyczny. Sąd nie zakwestionował ich motywacji, ale podkreślił, że forma protestu miała charakter przestępstwa i doprowadziła do realnych szkód. W uzasadnieniu zwrócono uwagę na szczególną rolę zabytków jako nośników wartości historycznych i symbolicznych. Podkreślono również, że przyzwolenie na tego typu działania mogłoby prowadzić do podważenia zasad ochrony dóbr kultury.
Wyrok jest nieprawomocny, a obrońcy aktywistek zapowiadają apelację.
To już wszystko w ramach serii #TygodniowyUpdate. Do zobaczenia za tydzień!
