Czystość Gdańska pod znakiem zapytania
5 min przeczytania
Ujeścisko / fot. Hanna Wiczkowska
Gdańsk, jedno z najważniejszych miast nad polskim morzem, zmaga się z rosnącym problemem zaśmiecenia przestrzeni publicznej. Choć miasto przyciąga turystów i jest wizytówką regionu, na wielu ulicach oraz w miejscach codziennie uczęszczanych przez mieszkańców widać ślady braku dbałości o porządek.
Problem zaśmiecenia staje się coraz bardziej widoczny zarówno w centrum miasta, jak i na jego obrzeżach. Na chodnikach, trawnikach oraz w miejscach publicznych regularnie można zauważyć porzucone odpady, które negatywnie wpływają na estetykę przestrzeni oraz komfort codziennego życia mieszkańców i turystów.
Skala problemu zaśmiecania terenów będących własnością Gminy Miasta Gdańska rośnie z roku na rok. – mówi Michał Waszewski, inspektor w Referacie Monitoringu Usług Komunalnych Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Miejskiego w Gdańsku
Problem widoczny w całym mieście
Problem zaśmiecenia staje się coraz bardziej widoczny zarówno w centrum miasta, jak i na jego obrzeżach. Na chodnikach, trawnikach oraz w okolicach przystanków komunikacji miejskiej regularnie można zauważyć porzucone odpady. Wśród nich często znajdują się niedopałki papierosów oraz opakowania po nich, które ze względu na niewielki rozmiar łatwo umykają uwadze przechodniów, jednak w dużej liczbie tworzą istotny problem estetyczny i środowiskowy.
Szczególnie widoczne są również butelki po alkoholu, zarówno szklane, jak i plastikowe, które często pozostawiane są po spotkaniach towarzyskich. Ich obecność nie tylko pogarsza wygląd przestrzeni, ale może również stanowić zagrożenie dla przechodniów, zwłaszcza w przypadku rozbitego szkła.
Problem jest szczególnie zauważalny w miejscach o dużym natężeniu ruchu pieszych, gdzie utrzymanie czystości wymaga większej częstotliwości sprzątania. Takie sytuacje są nie tylko nieestetyczne, ale także wymagają interwencji służb odpowiedzialnych za utrzymanie porządku, co generuje dodatkowe koszty i obciążenie dla miasta.
Wpływ na mieszkańców i wizerunek miasta
Zaśmiecenie przestrzeni publicznej ma realny wpływ na jakość życia mieszkańców. Zaśmiecone ulice oraz miejsca rekreacyjne mogą zniechęcać do spędzania czasu na świeżym powietrzu, ograniczając tym samym korzystanie z przestrzeni wspólnej.
Problem ten oddziałuje również na wizerunek Gdańska w oczach turystów, którzy odwiedzają miasto jako jeden z głównych ośrodków turystycznych w Polsce. Estetyka przestrzeni publicznej odgrywa istotną rolę w postrzeganiu miasta jako miejsca przyjaznego i zadbanego.
Przyczyny problemu
Za taki stan rzeczy odpowiada kilka czynników. Co ciekawe, oficjalne dane wskazują na sukces edukacji ekologicznej — jak wynika z badań, w ciągu ostatnich sześciu lat odsetek osób deklarujących dokładną segregację odpadów wzrósł z 45% do aż 74%. Choć dane te napawają optymizmem, rzeczywistość na gdańskich ulicach zdaje się im przeczyć. Statystyki pokazują wysoką świadomość ekologiczną w domach, jednak wyzwaniem pozostaje przeniesienie tych postaw na codzienne funkcjonowanie w przestrzeni publicznej.
Z jednej strony jest to kwestia nawyków i postaw społecznych — nie wszyscy mieszkańcy oraz turyści dbają o wyrzucanie odpadów do przeznaczonych do tego pojemników. Brak odpowiedzialności jednostkowej przekłada się na widoczne efekty w przestrzeni miejskiej.
Głównymi wyzwaniami związanymi z usuwaniem nielegalnych wysypisk są nielegalnie zwożone i rozplantowywane masy ziemne – tłumaczy Michał Waszewski.
Z drugiej strony znaczenie ma także intensywność użytkowania przestrzeni miejskiej, szczególnie w sezonie turystycznym, kiedy liczba osób przebywających w mieście znacząco rośnie, a wraz z nią ilość generowanych śmieci. Dodatkowo w niektórych lokalizacjach może brakować odpowiednio rozmieszczonych koszy na odpady lub ich opróżnianie nie odbywa się wystarczająco często.
Potwierdzeniem tej tezy są dane z gdańskiego systemu zgłoszeń mapowych. Analiza mapy incydentów wyraźnie wskazuje, że „gorące punkty” o największym zagęszczeniu zgłoszeń dotyczących czystości pokrywają się z obszarami o największym natężeniu ruchu turystycznego — Śródmieściem i Głównym Miastem. To właśnie tam, gdzie koncentruje się życie towarzyskie i turystyczne Gdańska, służby miejskie muszą interweniować najczęściej.
Działania i możliwe rozwiązania
Miasto podejmuje działania mające na celu utrzymanie czystości, m.in. poprzez regularne sprzątanie ulic, zwiększanie liczby koszy na śmieci czy kampanie edukacyjne zachęcające do odpowiedzialnych zachowań. Organizowane są również akcje społeczne i inicjatywy lokalne mające na celu zwiększenie świadomości ekologicznej mieszkańców. Mimo tych działań problem nadal pozostaje aktualny i wymaga współpracy zarówno ze strony władz lokalnych, jak i mieszkańców oraz turystów. Istotne jest także egzekwowanie przepisów dotyczących utrzymania porządku w miejscach publicznych.
Głównym wyzwaniami związanymi z usuwaniem nielegalnych wysypisk są nielegalnie zwożone i rozplantowywane masy ziemne. Należy pamiętać, że zgodnie z art. 2 pkt 3 ust ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.) niezanieczyszczona gleba i inne materiały występujące w stanie naturalnym, wydobyte w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty. Natomiast w przypadku chęci lub konieczności pozbycia się takich mas ziemnych lub materiałów naturalnych poza terenem, z którego zostały wydobyte stają się one odpadami w myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy o odpadach. Kolejnymi problematycznymi typami odpadów są odpady niebezpieczne (takie sytuacje zdarzają się rzadko), głównie dlatego, że jest bardzo mało miejsc, gdzie można takie odpady zagospodarować. – podkreśla Michał Waszewski.
Zaśmiecenie Gdańska pozostaje problemem, który wpływa nie tylko na wygląd miasta, ale również na jego funkcjonowanie i odbiór przez mieszkańców oraz turystów. Trwała poprawa sytuacji wymaga nie tylko działań instytucjonalnych, lecz przede wszystkim zmiany codziennych nawyków i większej odpowiedzialności wszystkich użytkowników przestrzeni publicznej. Dopiero połączenie skutecznych działań władz z zaangażowaniem społecznym może realnie przyczynić się do poprawy czystości i estetyki miasta.
